ankara kız yurdu ankara kız yurtları

Plac zabaw

Bosą stopą po lesie. Orbisfera w Starym Sączu

Dwa pierścienie palisady, pomost wzniesiony nad ziemią i kuchnie, w których wolno się ubrudzić. Starosądecka Orbisfera pokazuje, że plac zabaw może być architekturą lasu, a nie plastikowym dodatkiem do niego. Skorzystają z niej dzieci, rodzice, turyści i osoby neuroatypowe, a za projektem stoją architekci z pracowni 55Architekci, którzy znają ten las jak własną kieszeń.
Orbisfera w Starym Sączu

Dwa pierścienie palisady, pomost wzniesiony nad ziemią i kuchnie, w których wolno się ubrudzić. Starosądecka Orbisfera pokazuje, że plac zabaw może być architekturą lasu, a nie plastikowym dodatkiem do niego. Skorzystają z niej dzieci, rodzice, turyści i osoby neuroatypowe, a za projektem stoją architekci z pracowni 55Architekci, którzy znają te okolice jak własną kieszeń.

Orbisfera w Starym Sączu

 Las, który stał się salonem miasta

Przez ostatnie kilkanaście lat Miejska Góra stała się jedną z najważniejszych przestrzeni publicznych Starego Sącza. Leży w otulinie Popradzkiego Parku Krajobrazowego, a można na nią dojść prosto z rynku ulicą Królowej Jadwigi. Orbisfera jest kolejnym etapem rozwoju leśnego parku rekreacyjno-przyrodniczego, który łączy aktywny wypoczynek, edukację ekologiczną i bezpośredni kontakt z naturą. Pomysł narodził się jako rozbudowa popularnego Leśnego Molo o plac zabaw przy wejściu, w formie okrągłej, wyniesionej nad grunt kładki. Powstał w ramach polsko-słowackiej współpracy Starego Sącza z miastem Lewocza, a większość pieniędzy pochodziła z funduszy unijnych. Przy projektowaniu zadbano też o konsultacje, w tym o ocenę propozycji pod kątem dostępności dla osób z niepełnosprawnościami.

Orbisfera w Starym Sączu

Znają ten las na pamięć

Autorami Orbisfery są Anna Szewczyk-Świątek, Wojciech Świątek i Magdalena Caban. Dwoje pierwszych prowadzi rodzinną pracownię 55Architekci, która ma ponad dziesięcioletnie doświadczenie w projektowaniu wyrazistych obiektów nawiązujących do lokalności. Starosądeczanie znają ich z Bobrowiska, ścieżki przyrodniczej z obiektami do obserwacji zwierząt, za które architekci zdobyli wiele nagród.

Aktywność Anny Szewczyk-Świątek ma też wymiar naukowy: jako doktor inżynier architekt pracuje w zespole międzynarodowego projektu RESTART na AGH, związanego z terenami zdegradowanymi, a wspólnie z Wojciechem Świątkiem opublikowała pracę o rewitalizacji zespołu żwirowni dla funkcji rekreacyjnych, turystycznych i przyrodniczych. Trudno nie zauważyć, że takie doświadczenie, od przyrody po obserwacje i rewitalizację, tłumaczy delikatność Orbisfery: architekci podchodzą do lasu z szacunkiem, unikając efektownych gestów.

Tu nie ma instrukcji obsługi

Najciekawsze jest to, czego tu nie ma: nie ma plastikowej zjeżdżalni z katalogu. Zamiast niej dzieci dostają przestrzeń do doświadczania lasu wszystkimi zmysłami. Chodzą boso po otoczakach, wiórach i korze, wspinają się na omszone mini-górki, kopią w centralnej piaskownicy, brudzą się w kuchniach błotnych i grają na bongosach oraz tybetańskich misach, które dialogują z odgłosami natury. Równoważnie ćwiczą w miejscu, gdzie z domku dla owadów może wylecieć bzyczący gość, co skutecznie podnosi poziom trudności. Dorośli też mają tu swoje role. Czekają na nich hamaki, ławki i zestaw sprzętów siłowni, a solarne ładowarki sprawiają, że telefon nie wyczerpie się przed ostatnim zdjęciem. Całość zaprojektowano z myślą o osobach z niepełnosprawnościami i nieneurotypowych, a dostępność sprawdzano już na etapie konsultacji.

Orbisfera w Starym Sączu

 Dwa pierścienie, jedna zasada

Dwa koncentryczne pierścienie palisady przywołują pnie drzew, a rama placu zabaw wygląda jak ich geometryczne echo. Między nimi rozpięto okrągły pomost, który dzięki topografii unosi się nad gruntem i zbliża użytkowników do koron drzew. Podobną rolę pełni “małpi gaj” zajmujący wycinek koła. Forma jest regularna, a mimo to nie wygląda na narzuconą, bo wyrasta z konturu polany. Pierścień daje też to, czego w projektowaniu dla dzieci szuka się najtrudniej: poczucie bezpiecznego otoczenia bez ogrodzenia i bez wrażenia zamknięcia. 

W środku pierścienia pomieszczono wypełnione konturami strefy sensoryczne, które można czytać jak mapę faktur. Dzięki nim polana staje się uporządkowanym krajobrazem dotyku. Starodrzew daje cień, a w przyszłości dołączy do niego lipa posadzona centralnie, która z czasem stanie się kompozycyjnym środkiem koła. Całość pachnie lasem, i to chyba najlepsze podsumowanie projektu. Orbisfera pokazuje, że nowa przestrzeń publiczna dla dzieci nie musi konkurować z naturą, wystarczy, że dobrze ją “oprawi”. Miejsce jest dla mieszkańców i turystów, a nawet dla architektów, którzy po wizycie jeszcze długo zastanawiają się, kiedy ostatni raz zdjęli buty na budowie.

Prosty pomysł,  wykonanie wymagające

Za wrażeniem lekkości kryje się sporo inżynierii. Palisada pełni tu kilka funkcji naraz: wyznacza granice, porządkuje kompozycję i tworzy rytm, który odsyła do pni drzew. Pomost zawieszony nad terenem trzeba było dopasować do spadków, tak aby jego wysokość rosła tam, gdzie teren opada, i dawała dziecku poczucie wspinaczki.

Największą różnorodnością techniczną charakteryzują się jednak nawierzchnie. Otoczaki, wióry, kora, piasek i mech to materiały o różnej nośności, chłonności i trwałości, a każdy z nich musi być przyjemny dla bosej stopy i odporny na deszcz oraz intensywne użytkowanie. Zasilanie zapewniają panele słoneczne, więc nie potrzeba tu instalacji, które psułyby leśny charakter miejsca. Gmina podkreśla, że wszystko wykonano z naturalnych materiałów, co oznacza także konieczność pogodzenia się z ich naturalnym starzeniem. To prosty pomysł, ale jego realizacja wymagała dyscypliny i serca do detalu.

Orbisfera

Lokalizacja: Stary Sącz Miejska Góra, dz. ew. 1951/1, ob. Stary Sącz
Projekt:Anna Szewczyk-Świątek, Wojciech Świątek Magdalena Caban

Realizacja: 2026

Fot: 55Architekci, Fotografie na ziemi - Andrzej Rams, Fotografie z drona - Mariusz Długosz


Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google. Kliknij w link i potwierdź wybór.

Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!
Postaw mi kawę na buycoffee.to

Komentarze

Najnowsze z tego działu

Wyszukaj

Newsletter

Adres email nie jest poprawny!
Spróbuj jeszcze raz...

×

Dziękujemy za zapisanie się do subskrypcji naszego newslettera!

×
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do newslettera Sztuki Krajobrazu!