Geopark Świętokrzyski z nowymi atrakcjami

Geopark Świętokrzyski UNESCO zostanie rozbudowany w ramach projektu o wartości blisko 40 mln zł. Inwestycja obejmie cztery gminy – Nowiny, Chęciny, Piekoszów i Morawicę – i połączy rozwój infrastruktury turystycznej z prezentacją dziedzictwa geologicznego i kulturowego regionu. W planach są między innymi nowe obiekty edukacyjne, modernizacja istniejącej infrastruktury, rozbudowa ścieżek oraz taras widokowy na Górę Patrol. Geopark, który od 2021 roku znajduje się w światowej sieci geoparków UNESCO, obejmuje obszar o wyjątkowej różnorodności geologicznej.

O czym jest artykuł?

1. Geopark Świętokrzyski UNESCO – rozbudowa atrakcji turystycznych za 40 mln zł
2. Centrum Edukacyjno-Ekspozycyjne w Nowinach – taras widokowy i dziedzictwo geologiczne
3. Miedzianka, Piekoszów i Morawica – nowe inwestycje w Geoparku Świętokrzyskim
4. Dziedzictwo geologiczne i górnicze – nowoczesna edukacja w Geoparku
5. Geoturystyka w Górach Świętokrzyskich – nowe ścieżki, ekspozycje i atrakcje

Centrum dziedzictwa geologicznego w Nowinach

Liderem projektu jest gmina Nowiny, która realizuje przedsięwzięcie wspólnie z Chęcinami, Piekoszowem i Morawicą. Całkowita wartość inwestycji wynosi blisko 39,9 mln zł, z czego ponad 15,6 mln zł stanowi dofinansowanie unijne. Projekt ma zwiększyć atrakcyjność turystyczną Geoparku, ale również stworzyć nowe możliwości edukacyjnego wykorzystania jego dziedzictwa.

W Nowinach planowana jest przebudowa opuszczonego budynku w centrum miejscowości. Obiekt ma zostać przekształcony w Centrum Edukacyjno-Ekspozycyjne Dziedzictwa Geologicznego. W jego wnętrzu znajdą się sale ekspozycyjne oraz kolekcja skał i minerałów prezentująca geologiczną historię regionu. Ważnym elementem nowego obiektu będzie również taras widokowy skierowany na Górę Patrol.

Rozwój infrastruktury edukacyjnej ma znaczenie szczególnie w przypadku obszaru, którego największym atutem jest geologiczne zróżnicowanie. Na terenie Geoparku znajdują się między innymi liczne stanowiska geologiczne, dawne kamieniołomy i pozostałości historycznego górnictwa. Państwowy Instytut Geologiczny wskazuje, że występują tu skały reprezentujące wszystkie systemy geologiczne od kambru do czwartorzędu.

Miedzianka, Piekoszów i Morawica – kolejne inwestycje

Projekt obejmuje również gminę Chęciny. Modernizacja Muzealnej Izby Górnictwa Kruszcowego w Miedziance ma umożliwić nowocześniejsze prezentowanie historii wydobycia oraz dawnych technik górniczych. Miedzianka jest jednym z najważniejszych obiektów związanych z historycznym górnictwem rud miedzi na terenie Geoparku.

Na terenie gminy Piekoszów zaplanowano utworzenie sali geologicznej w Rykoszynie oraz plenerowego miejsca edukacji w Zajączkowie. Rozbudowane mają zostać także ścieżki w rejonie rezerwatu Chelosiowa Jama. Poszczególne inwestycje mają tworzyć sieć miejsc, w których dziedzictwo geologiczne można poznawać zarówno poprzez ekspozycje, jak i bezpośredni kontakt z krajobrazem.

W Morawicy w ramach rozbudowy Centrum Samorządowego powstanie natomiast Centrum Tradycji Ziemi Morawickiej. Planowane są tam ekspozycje multimedialne poświęcone historii i dziedzictwu lokalnemu. W ten sposób projekt obejmuje nie tylko geologię, ale również tradycje, rzemiosło i historię miejscowości znajdujących się na terenie geoparku.

Zobacz też: Architektura Ciszy w Myślęcinku. Miejski azyl wśród lasu

Geopark Świętokrzyski jako miejsce edukacji i turystyki

Geopark Świętokrzyski zajmuje 526 km² i obejmuje Kielce oraz gminy związane z obszarem geoparku. W kwietniu 2021 roku został włączony do Światowej Sieci Geoparków UNESCO jako pierwszy geopark w Polsce posiadający ten status. Jego wyjątkowość wynika nie tylko z budowy geologicznej, lecz również z obecności licznych śladów dawnej działalności górniczej oraz obiektów przyrody nieożywionej.

Rozbudowa infrastruktury ma ułatwić poznawanie tego dziedzictwa różnym grupom użytkowników. Nowe centra, ekspozycje, miejsca edukacji plenerowej i ścieżki mogą połączyć informacje dotyczące geologii z doświadczeniem krajobrazu. Taras widokowy w Nowinach będzie natomiast kolejnym miejscem pozwalającym obserwować teren z perspektywy związanej z jego budową geologiczną.

Projekt wpisuje się w szerszy rozwój geoturystyki w regionie. W 2026 roku Państwowy Instytut Geologiczny opublikował nową mapę oraz przewodnik geoturystyczny po Świętokrzyskim Światowym Geoparku UNESCO, obejmujące najcenniejsze obiekty dziedzictwa geologicznego regionu.

Tekst: Krzysztof Sołoducha