Architektura Ciszy w Myślęcinku. Miejski azyl wśród lasu

W Myślęcinku w Bydgoszczy powstała koncepcja „Architektury Ciszy” – miejskiego azylu zaprojektowanego jako miejsce odpoczynku, wyciszenia i regeneracji. Projekt Natalii Zgórskiej z Politechniki Bydgoskiej łączy zasady feng shui z biophilic design, neuroarchitekturą, teorią odnowy uwagi i architekturą terapeutyczną. Budynek częściowo zagłębiono w terenie, a jego zielone fragmenty wpisano w krajobraz Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku.

O czym jest artykuł?

1. Architektura Ciszy w Myślęcinku – miejski azyl w Bydgoszczy
2. Feng shui i biophilic design – projektowanie przestrzeni do wyciszenia
3.Budynek w lesie – zielone dachy, przeszklenia i architektura wpisana w krajobraz
4. Jin i Jang w architekturze – podział funkcji na aktywność i regenerację
5. Centralne patio z sosną – ścieżka medytacji i kontakt z naturą

Myślęcinek jako miejsce do wyciszenia

Punktem wyjścia dla projektu jest obserwacja współczesnego miasta jako środowiska pełnego bodźców. Hałas, ruch, informacje i intensywne tempo codzienności sprawiają, że coraz większego znaczenia nabierają przestrzenie przeznaczone do odpoczynku i koncentracji. „Architektura Ciszy” ma odpowiadać na tę potrzebę poprzez stworzenie miejsca, w którym użytkownik może ograniczyć liczbę bodźców i skierować uwagę na własne ciało oraz otoczenie.

Lokalizacja w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku Myślęcinek pozwala wykorzystać istniejące walory przyrodnicze. Teren znajduje się w otoczeniu lasu i w pobliżu stawu, a jednocześnie pozostaje dostępny z miasta. Brak intensywnego ruchu samochodowego wewnątrz parku dodatkowo ogranicza typowe miejskie źródła hałasu.

W projekcie zasady feng shui zestawiono ze współczesnymi koncepcjami projektowania przestrzeni. Biophilic design, neuroarchitektura, teoria odnowy uwagi oraz architektura terapeutyczna różnią się metodologią i źródłami, ale wszystkie zwracają uwagę na znaczenie środowiska i kontaktu z naturą dla sposobu, w jaki człowiek doświadcza przestrzeni. W „Architekturze Ciszy” stały się punktem wyjścia do stworzenia miejsca przeznaczonego między innymi do jogi, medytacji i odpoczynku.

Budynek częściowo ukryty w krajobrazie

Budynek zaprojektowano na planie koła i częściowo zagłębiono w terenie. Ponad poziom polany wyłaniają się trzy łezkowate segmenty pokryte roślinnością ekstensywną. Dzięki temu znaczna część obiektu pozostaje niewidoczna z poziomu otaczającego terenu, a jego widoczne fragmenty mają bardziej krajobrazowy niż monumentalny charakter.

Zielone powierzchnie stają się przedłużeniem polany i pomagają włączyć obiekt w istniejące środowisko. Forma budynku została podporządkowana relacji z miejscem – zamiast dominować nad lasem, pozostaje częściowo schowana pod ziemią. Kołowy układ organizuje natomiast komunikację wokół centralnego patio.

Ważną rolę odgrywają elewacje. Duże przeszklenia otwierają wnętrza na las, a pionowe lamele wykonane z drewna modyfikowanego termicznie ograniczają nadmierne nasłonecznienie. Drewno wprowadza dodatkową warstwę pomiędzy szkłem a zielenią i podkreśla naturalny charakter założenia.

Program budynku podzielono na dwie kondygnacje, którym przypisano odmienne funkcje zgodnie z zasadą Jin i Jang. Część naziemna, określona jako Jang, została przeznaczona na aktywności związane ze światłem i ruchem. Znajdują się tutaj sale jogi i medytacji, biblioteka oraz herbaciarnia. Podziemna kondygnacja Jin ma bardziej intymny charakter. Zaplanowano na niej strefę wellness, samotnie oraz centralne patio.

Zobacz też: Ogród na skraju lasu z minimalistycznym podjazdem

Patio, sosna i ścieżka medytacji

Sercem założenia jest centralne patio otwarte na niebo. W jego centrum znajduje się formowana sosna, która w symbolice projektu odnosi się do połączenia ziemi i nieba oraz zakorzenienia. Wokół dziedzińca poprowadzono ścieżkę przeznaczoną do medytacji chodzonej.

Patio łączy trzy części budynku i jednocześnie organizuje sposób poruszania się po całym założeniu. Jest również źródłem światła dla części zagłębionej w terenie. Dzięki otwarciu na niebo kontakt z naturalnymi warunkami pozostaje obecny także w najbardziej wewnętrznej części obiektu.

Projekt wykorzystuje więc kilka sposobów kontaktu z przyrodą. Przeszklenia kierują wzrok na las, zielone dachy przedłużają polanę, a patio wprowadza fragment otwartego nieba do środka budynku. Natura nie jest tu jedynie tłem dla architektury, ale jednym z elementów organizujących jej układ.

Ważny jest również sposób zestawienia aktywności i odpoczynku. Część naziemna oferuje przestrzenie do ćwiczeń, czytania i spotkań, natomiast podziemna prowadzi użytkownika w stronę bardziej kameralnych funkcji. Taki podział pozwala stopniować intensywność doświadczenia i przechodzić od aktywności do wyciszenia.

Tekst: Krzysztof Sołoducha