Metamorfoza dawnej siedziby OMV w Wiedniu

Dawna siedziba austriackiego koncernu OMV przy Grellgasse w wiedeńskiej dzielnicy Floridsdorf została zastąpiona kompleksem mieszkaniowym, ale część elementów starego budynku pozostała na miejscu. Dzięki projektowi materialnomaden i współpracy z architektami krajobrazu Carla Lo betonowe elementy elewacji, fragmenty wyposażenia oraz konstrukcje techniczne zostały zdemontowane i wykorzystane ponownie. Realizacja stała się jednym z pionierskich przykładów Re-Use w Austrii, pokazując, że rozbiórka budynku może oznaczać nie tylko odzysk materiałów, ale także zachowanie historii miejsca.

O czym jest artykuł?

1. Re-Use w architekturze – drugie życie dawnej siedziby OMV w Wiedniu
2. Odzysk materiałów budowlanych z dawnego budynku przy Grellgasse
3. Betonowe lizeny, stalowe poręcze i elementy techniczne w nowym osiedlu
4. Re-Use jako sposób na ograniczenie emisji CO₂ w budownictwie
5. Gospodarka cyrkularna i potencjał ponownego wykorzystania materiałów budowlanych

Dawna siedziba OMV jako źródło materiałów do nowego osiedla

Budynek przy Grellgasse powstał w latach 70. i 80. XX wieku i przez kilka lat pozostawał nieużytkowany. Zanim rozpoczęto jego rozbiórkę, materialnomaden przeprowadzili szczegółową analizę istniejącej substancji, poszukując elementów, które można bezpiecznie zdemontować i wykorzystać ponownie. Punktem wyjścia była tzw. Harvest Map, czyli metoda pozwalająca zinwentaryzować dostępne materiały i określić ich potencjał do dalszego zastosowania. Odzyskano między innymi sufity akustyczne, drewniane elementy, szyby, aluminiowe ramy oraz około tysiąca płyt wiórowych. Te ostatnie, po sprawdzeniu zawartości formaldehydu, trafiły do kolejnych realizacji jako materiały na meble, ścianki, elementy poddaszy, a nawet części konstrukcyjne. Szczególną rolę odegrały betonowe lizeny z fasady dawnego biurowca. Zostały zdemontowane zamiast trafić na wysypisko, a następnie wykorzystane w nowym zagospodarowaniu terenu. W krajobrazie osiedla pełnią dziś funkcję siedzisk i płyt do chodzenia, zachowując materialny ślad poprzedniego budynku.

Betonowe lizeny, stalowe poręcze i elementy techniczne w nowym krajobrazie

Re-Use w Grellgasse nie ograniczył się do ponownego wykorzystania materiałów w ich pierwotnej formie. Dawne elementy zostały przystosowane do nowych funkcji, a część z nich stała się charakterystycznymi punktami przestrzeni wspólnych. Konstrukcja wykorzystywana wcześniej do czyszczenia przeszkleń atrium została włączona do placu zabaw. Stare nierdzewne poręcze przekształcono w leżanki, a inne elementy wyposażenia znalazły zastosowanie jako części urządzeń zabawowych. Takie rozwiązania pozwalają zachować nie tylko materiał, ale również pamięć o wcześniejszym sposobie funkcjonowania miejsca. Betonowe lizeny i konstrukcje techniczne są jednocześnie swoistymi punktami orientacyjnymi nowego osiedla. Informacje o ich pochodzeniu można odczytać za pomocą kodów QR, dzięki czemu mieszkańcy mogą poznać historię konkretnych elementów. Re-Use staje się więc również narzędziem budowania tożsamości przestrzeni – nowe osiedle nie powstaje całkowicie od zera, lecz zachowuje fragmenty swojej przemysłowej przeszłości.

Zobacz też: Wielka rewitalizacja w Katowicach

Re-Use jako model dla przemysłu i lokalnej gospodarki

Projekt Grellgasse pokazał również, że ponowne wykorzystanie materiałów może być nie tylko działaniem ekologicznym, ale także podstawą nowych modeli biznesowych. Przy demontażu elementów analizowano ich wartość ekonomiczną i możliwość sfinansowania części prac poprzez sprzedaż odzyskanych materiałów. Aluminiowe ramy okienne oddzielano od szyb i sprzedawano jako materiał jednorodny, podobnie jak miedź odzyskaną z kabli. W przypadku betonowych elementów proces poszedł jeszcze dalej. Ich odzysk stał się punktem wyjścia do współpracy przemysłowej i opracowania systemu re:concrete, w którym odzyskane elementy betonowe mogą ponownie trafić do konstrukcji. Według materialnomaden ponowne wykorzystanie elementów betonowych pozwala ograniczyć emisję CO₂ o około 60–70 proc. w porównaniu z produkcją nowych odpowiedników. Jednocześnie demontaż jest mniej uciążliwy dla otoczenia niż tradycyjna rozbiórka, ponieważ ogranicza hałas, pylenie i intensywność ruchu ciężkiego sprzętu. Grellgasse pokazuje zatem szerszy potencjał gospodarki cyrkularnej w budownictwie: materiał może zachować swoją wartość, budynek może pozostawić ślad w nowej realizacji, a odzyskane elementy mogą stać się podstawą kolejnych produktów i technologii.

Tekst: Krzysztof Sołoducha