Przy jednym z najważniejszych zabytków dawnej Rzeczypospolitej trwają prace nad rekonstrukcją ogrodu, który zniknął z krajobrazu ponad 200 lat temu. Przy zamku w Mirze na Białorusi odtwarzany jest XVIII-wieczny ogród włoski Radziwiłłów – z geometrycznymi kwaterami, drzewami owocowymi, ziołami, różami, figami, karczochami i tureckimi melonami. Otwarcie odtworzonego założenia zaplanowano na jesień 2026 roku.
O czym jest artykuł?
1. Ogród, który zniknął z krajobrazu
2. 25 kwater i niezwykły dobór roślin
3. Inwentarz Radziwiłłów jako mapa dawnego ogrodu
4. Nie będzie wierną kopią historycznego założenia
5. Ogród częścią historii zamku w Mirze
Ogród Radziwiłłów wraca po ponad 200 latach. Rekonstrukcja przy zamku w Mirze
Przy zamku w Mirze na Białorusi trwa odtwarzanie historycznego ogrodu włoskiego, który przez ponad dwa stulecia pozostawał jedynie wspomnieniem zapisanym w dawnych dokumentach. Prace rozpoczęły się w 2024 roku, a ich zakończenie i uroczyste udostępnienie ogrodu zwiedzającym zaplanowano na jesień 2026 roku. To właśnie tutaj, w jednej z najważniejszych rezydencji dawnej Rzeczypospolitej, znajdowało się założenie związane z rodem Radziwiłłów. Ogród nie będzie jednak współczesną interpretacją historycznego założenia. Projektanci oparli się przede wszystkim na zachowanych inwentarzach i dokumentach gospodarczych, dzięki którym możliwe było odtworzenie zarówno jego geometrycznego układu, jak i charakteru dawnych nasadzeń. Szczególnie cenny okazał się inwentarz z 1746 roku, sporządzony w czasach Michała Kazimierza Radziwiłła „Rybeńki”. To właśnie on dostarczył szczegółowych informacji o podziale przestrzeni, roślinach oraz funkcjonowaniu ogrodu. Sama nazwa „ogród włoski” pojawia się jednak już w dokumencie z 1698 roku, co potwierdza, że założenie miało długą historię i było ważnym elementem rezydencji.
25 historycznych kwater, drzewa owocowe, zioła i egzotyczne rośliny
Dawny ogród był znacznie bardziej rozbudowany niż typowe założenie ozdobne. W połowie XVIII wieku jego przestrzeń podzielono alejami na 25 regularnych kwater, tworzących geometryczny układ zielonych wnętrz. Poszczególne pola obramowywały krzewy porzeczek, agrestu i lawendy, natomiast wewnątrz rosły drzewa owocowe, rośliny lecznicze, zioła oraz warzywa. Ogród łączył więc funkcję reprezentacyjną z bardzo praktycznym przeznaczeniem – dostarczał produktów na potrzeby rezydencji, a jednocześnie stanowił jej ozdobne otoczenie. Wśród odtwarzanych roślin znalazły się róże, fiołki, nasturcje, goździki, berberys, szałwia, majeranek czy cykoria. Szczególnie interesujące są gatunki bardziej egzotyczne, świadczące o ambicjach dawnych właścicieli. W ogrodzie ponownie pojawiły się figi, karczochy i tureckie melony, a także drzewa owocowe. Zewnętrzny obwód historycznego założenia tworzyły lipy, natomiast dalej rosły m.in. modrzewie, graby i klony. Współczesna rekonstrukcja nie odtworzy jednak całego historycznego ogrodu. Zamiast dawnych 25 kwater powstanie 18 obsadzonych pól, a niektóre elementy zaplecza, takie jak oranżeria czy dom ogrodnika, nie zostaną odbudowane. Ograniczenia wynikają przede wszystkim z późniejszych zmian w otoczeniu zamku.
Zobacz też: Plac Biegańskiego w Częstochowie przejdzie metamorfozę
Nie tylko ogród. Wielki powrót historycznego krajobrazu zamku w Mirze
Odtwarzany ogród jest częścią większego kompleksu muzealnego zajmującego około 26 hektarów. Sam historyczny ogród włoski miał około 5,7 hektara, podczas gdy znajdujący się obecnie przy zamku park krajobrazowy zajmuje około 16 hektarów. Jednym z ważnych elementów dawnego założenia był most prowadzący bezpośrednio z drugiej kondygnacji północnego skrzydła zamku do ogrodu. Po zakończeniu prac ma ponownie pełnić swoją pierwotną funkcję, tworząc bezpośrednie połączenie między rezydencją a regularnym ogrodem. Rekonstrukcja nabiera szczególnego znaczenia w kontekście historii samego zamku. Późnogotycka warownia powstała na przełomie XV i XVI wieku, a po przejęciu przez Radziwiłłów była stopniowo przekształcana w reprezentacyjną rezydencję z elementami renesansowymi i barokowymi. Zamek w Mirze od 2000 roku znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO. Przywrócenie ogrodu pozwala więc odtworzyć nie tylko dawną kompozycję zieleni, ale również ważną część krajobrazu rezydencji. Termin otwarcia nie jest przypadkowy – projekt wpisuje się w przygotowania do 500. rocznicy pierwszej pisemnej wzmianki o zamku, przypadającej w 2027 roku. Jeśli prace zakończą się zgodnie z planem, jesienią 2026 roku odwiedzający będą mogli zobaczyć miejsce, którego układ i roślinność przez dziesięciolecia znali jedynie z archiwalnych opisów.
Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google. Kliknij w link i potwierdź wybór.
Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!
Komentarze