Miejskie tężnie solankowe stały się popularnym elementem parków, skwerów i terenów rekreacyjnych. O ich funkcjonowaniu nie decyduje jednak wyłącznie sama konstrukcja. Równie istotne są sposób prowadzenia instalacji, zabezpieczenie zbiorników, jakość wody, możliwość czyszczenia oraz codzienna obsługa. Przykład tężni w Olkuszu pokazuje, jakie rozwiązania techniczne i organizacyjne mogą ograniczać ryzyko mikrobiologicznego zanieczyszczenia obiektu.

O czym jest artykuł? 

1. Miejskie tężnie solankowe – jak działają i gdzie powstają?
2. Bezpieczeństwo tężni solankowych a konstrukcja i zbiorniki
3. Wymiana solanki, czyszczenie i dezynfekcja tężni miejskiej
4. Tężnia rekreacyjna a uzdrowiskowa – najważniejsze różnice
5. Jak bezpiecznie korzystać z miejskiej tężni solankowej?

Konstrukcja podporządkowana bezpieczeństwu użytkowników

Tężnia miejska różni się od urządzeń funkcjonujących w lecznictwie uzdrowiskowym. Zgodnie z uporządkowanym przez GIS nazewnictwem jest to obiekt małej architektury wodnej wykorzystujący m.in. solankę, którego zadaniem jest przede wszystkim wytwarzanie aerozolu solankowego oraz pełnienie funkcji rekreacyjnej i dekoracyjnej. Instalacja działa poprzez rozbijanie spływającej solanki na drobne krople w kontakcie ze złożem oraz elementami konstrukcyjnymi. Tak powstająca mgiełka trafia do otoczenia, gdzie mogą z niej korzystać osoby przebywające w bezpośrednim sąsiedztwie tężni.

W przypadku tego rodzaju obiektów rozwiązania architektoniczne i techniczne mają znaczenie nie tylko dla wyglądu konstrukcji, ale również dla jej późniejszego utrzymania. Szczególnej uwagi wymagają zbiorniki oraz niecka, w której gromadzona jest solanka. Istotne jest zastosowanie materiałów odpowiednich do pracy w środowisku wodnym, zapewnienie szczelności instalacji oraz takie poprowadzenie przewodów, aby nie powstawały miejsca, w których woda może pozostawać bez możliwości skutecznego przepłukania. Projekt powinien również umożliwiać całkowite opróżnienie, mycie i konserwację poszczególnych elementów.

Jednym z istotnych rozwiązań zastosowanych w tężni w Olkuszu jest umieszczenie zbiorników wewnątrz konstrukcji. Dzięki temu dostęp do nich został ograniczony do osób odpowiedzialnych za obsługę obiektu. Takie rozwiązanie zmniejsza możliwość przypadkowego kontaktu użytkowników ze zbiornikami i ogranicza ryzyko przedostawania się do nich zanieczyszczeń pochodzących z otoczenia. Ma to znaczenie szczególnie w przypadku obiektów zlokalizowanych w przestrzeniach publicznych, gdzie tężnia jest narażona na kontakt z ludźmi, zwierzętami, owadami oraz ptakami.

Źródło zwraca uwagę również na znaczenie sposobu przygotowania solanki. Woda wykorzystywana w instalacji powinna spełniać wymagania mikrobiologiczne i fizykochemiczne. W olkuskiej tężni stosowana jest czysta woda wodociągowa, spełniająca wymagane normy. Odpowiednia jakość wody ogranicza ryzyko wtórnego skażenia całego układu, które może wystąpić, jeżeli do przygotowania solanki wykorzystuje się wodę o nieodpowiednich parametrach.

Zbiorniki, dezynfekcja i codzienna obsługa instalacji

Sama konstrukcja nie przesądza jednak o bezpieczeństwie tężni. Równie ważny jest sposób jej eksploatacji. W materiale podkreślono, że problemy sanitarne mogą być związane z niewłaściwym czyszczeniem, zbyt rzadką wymianą solanki, brakiem systematycznego monitorowania parametrów instalacji czy niewystarczającą konserwacją. Dlatego projektowanie takiego obiektu powinno uwzględniać nie tylko jego działanie w chwili uruchomienia, ale również możliwość prowadzenia regularnego serwisu przez cały okres użytkowania.

W Olkuszu tężnia jest poddawana codziennej obsłudze. Pracownicy sprawdzają stan zbiorników i kontrolują stężenie solanki. W zależności od potrzeb uzupełniana jest woda lub uwzględniane jest jej odparowanie, tak aby utrzymać właściwe stężenie roztworu. Wykonywane czynności są dokumentowane w protokołach. Takie podejście pozwala powiązać stan techniczny instalacji z konkretnymi działaniami serwisowymi i ułatwia kontrolowanie sposobu jej eksploatacji.

Dodatkowym elementem systemu są lampy UV. Każdy z trzech zbiorników olkuskiej tężni został wyposażony w takie urządzenie, które wspiera proces dezynfekcji. Zastosowanie tego rozwiązania wpisuje się w szerszą zasadę ograniczania możliwości rozwoju mikroorganizmów w układzie wodnym. Nie zastępuje ono jednak regularnego czyszczenia, kontroli parametrów solanki ani wymiany jej zawartości.

Znaczenie ma również możliwość pełnego opróżnienia instalacji. W projektowaniu tężni należy unikać tzw. martwych odcinków, w których może zalegać woda. To właśnie miejsca pozbawione odpowiedniego przepływu mogą utrudniać utrzymanie instalacji w stanie sanitarnym. W przypadku obiektów zamkniętych dodatkowym czynnikiem jest wentylacja, natomiast przy konstrukcjach znajdujących się na zewnątrz ważne staje się zabezpieczenie przed dostępem zwierząt i ograniczenie możliwości zanieczyszczenia zbiorników przez ptaki.

Na funkcjonowanie tężni wpływają także warunki środowiskowe. Temperatura, nasłonecznienie, wilgotność oraz obecność owadów i ptaków mogą zmieniać warunki panujące w obrębie instalacji. Z tego powodu system eksploatacyjny powinien uwzględniać zmienność warunków atmosferycznych, a obsługa obiektu powinna reagować na stan techniczny i sanitarny instalacji, zamiast ograniczać się do okresowych, rutynowych czynności.

Tężnia rekreacyjna a uzdrowiskowa – istotna różnica w projektowaniu i użytkowaniu

Ważnym elementem projektu miejskiej tężni jest również właściwe określenie jej funkcji. Obiekt zlokalizowany w parku, na skwerze czy osiedlu nie staje się automatycznie urządzeniem lecznictwa uzdrowiskowego. Tężnie rekreacyjne funkcjonują poza systemem uzdrowiskowym i nie podlegają takiemu samemu nadzorowi jak urządzenia wykorzystywane w ramach lecznictwa uzdrowiskowego. Nie powinny więc być przedstawiane użytkownikom jako instalacje zapewniające efekty lecznicze porównywalne z obiektami działającymi w uzdrowiskach.

Różnica ma również wymiar techniczny. Urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego podlegają szczegółowym wymaganiom i funkcjonują w określonym systemie nadzoru. W przypadku tężni rekreacyjnych przez długi czas brakowało natomiast szczegółowych regulacji dotyczących ich konstrukcji, eksploatacji oraz kontroli sanitarnej. GIS wskazał w związku z tym potrzebę opracowania zaleceń dotyczących projektowania, użytkowania i zakończenia eksploatacji takich obiektów.

Jednym z najważniejszych problemów pozostaje brak ustawowo określonej częstotliwości wymiany solanki w tężniach rekreacyjnych. Nie istnieje również szczegółowe rozporządzenie określające dopuszczalne wartości parametrów mikrobiologicznych dla tego rodzaju instalacji. W praktyce oznacza to, że działania związane z utrzymaniem bezpieczeństwa muszą opierać się na zasadach higieny, wiedzy technicznej, zaleceniach producentów i projektantów oraz systematycznej kontroli stanu urządzeń.

Projektując miejską tężnię, warto więc traktować konstrukcję, instalację wodną i system obsługi jako jeden układ. Odpowiednio zabezpieczone zbiorniki, możliwość ich opróżniania i czyszczenia, właściwie dobrane materiały, ograniczenie dostępu osób postronnych do elementów instalacji, kontrola jakości wody, monitorowanie stężenia solanki oraz regularny serwis tworzą zestaw rozwiązań, które wpływają na sposób późniejszego funkcjonowania obiektu. Olkuska realizacja pokazuje, że bezpieczeństwo można uwzględnić zarówno w samej konstrukcji, jak i w organizacji jej codziennej eksploatacji.

Istotne pozostaje także odpowiedzialne informowanie użytkowników. Miejska tężnia jest przede wszystkim elementem przestrzeni rekreacyjnej i nie należy utożsamiać jej automatycznie z urządzeniem leczniczym. Osoby korzystające z obiektu powinny przestrzegać jego regulaminu, unikać intensywnego wysiłku podczas przebywania w strefie aerozolu i reagować na pojawienie się niepokojących objawów, takich jak duszność, zawroty głowy czy złe samopoczucie. Dzieci powinny korzystać z tężni pod opieką dorosłych, a osoby z niektórymi przewlekłymi chorobami powinny wcześniej skonsultować taką aktywność z lekarzem.

Ostatecznie jakość miejskiej tężni nie zależy wyłącznie od jej formy architektonicznej. Równie ważne pozostają detale niewidoczne dla użytkownika: sposób prowadzenia instalacji, konstrukcja zbiorników, jakość wody, możliwość czyszczenia, system dezynfekcji oraz częstotliwość kontroli. To właśnie te elementy w dużej mierze decydują o tym, czy obiekt będzie funkcjonował jako bezpieczna infrastruktura rekreacyjna. W przypadku tężni projektowanie i eksploatacja powinny być więc traktowane jako dwa powiązane etapy tego samego procesu.

Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google. Kliknij w link i potwierdź wybór.

Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!