381 zgłoszeń z 38 europejskich państw i tylko 25 wybranych realizacji. Tegoroczna edycja Europejskiej Nagrody Przestrzeni Publicznej pokazuje, że przyszłość miast opiera się na adaptacji istniejącej infrastruktury, rozwiązaniach opartych na przyrodzie oraz tworzeniu przestrzeni dostępnych dla wszystkich użytkowników. Wybrane projekty odpowiadają na współczesne wyzwania związane ze zmianami klimatu, mobilnością i jakością życia mieszkańców.
O czym jest artykuł?
1. Europejska Nagroda Przestrzeni Publicznej 2026 – rekordowa liczba zgłoszeń
2. Jakie projekty zakwalifikowano do finałowej dwudziestki piątki?
3. Rewitalizacja miast, natura i dostępność jako główne kierunki zmian
4. Najciekawsze realizacje z Barcelony, Warszawy, Paryża i innych europejskich miast
5. Harmonogram konkursu i wybór laureata Europejskiej Nagrody Przestrzeni Publicznej 2026
Wybrane realizacje pokazują nowe podejście do przestrzeni publicznej
Międzynarodowe jury Europejskiej Nagrody Przestrzeni Publicznej 2026 wyłoniło 25 realizacji spośród rekordowej liczby 381 zgłoszeń nadesłanych z 38 krajów. Do finałowej grupy trafiły inwestycje z 14 państw europejskich, w tym projekty z Barcelony, Paryża, Wiednia, Warszawy, Kopenhagi, Lizbony i Brukseli. Ich wspólnym mianownikiem jest świadome wykorzystanie istniejących zasobów miejskich oraz dążenie do zwiększenia dostępności przestrzeni dla różnych grup użytkowników. Jury zwróciło uwagę nie tylko na społeczne znaczenie przedsięwzięć, lecz także na jakość architektoniczną, sposób wykorzystania materiałów oraz umiejętność wpisania nowych funkcji w istniejącą strukturę miast. W ocenie ekspertów wybrane realizacje wskazują kierunki rozwoju europejskiej urbanistyki, w której równie istotne jak estetyka stają się odporność na zmiany klimatyczne, odbudowa ekosystemów oraz wzmacnianie więzi społecznych.
Adaptacja istniejącej infrastruktury i rozwiązania oparte na naturze
Wśród wyróżnionych przedsięwzięć znalazły się projekty o bardzo zróżnicowanej skali – od niewielkich interwencji w przestrzeni lokalnej po kompleksowe przekształcenia rozległych terenów poprzemysłowych i komunikacyjnych. Istotną część selekcji stanowią adaptacje obiektów, które utraciły swoje pierwotne funkcje. Dawny magazyn wojskowy w Mannheim czy historyczny targ w Porto zyskały nowe znaczenie jako infrastruktura publiczna służąca mieszkańcom. Równocześnie wiele projektów koncentruje się na odbudowie terenów zdegradowanych przyrodniczo. Działania realizowane w Kopenhadze, Splicie czy Berdze wspierają zwiększanie bioróżnorodności, natomiast ogród terapeutyczny w Kijowie pokazuje, że przestrzeń publiczna może pełnić również funkcję wspierającą zdrowie psychiczne i proces integracji społecznej w warunkach kryzysowych. W gronie wybranych inwestycji znalazły się także przedsięwzięcia chroniące istniejące zasoby naturalne, obejmujące renaturyzację rzek, rozwój zielonych korytarzy oraz przekształcanie infrastruktury przeciwpowodziowej w ogólnodostępne miejsca rekreacji.
Od przebudowy infrastruktury transportowej po dostępniejsze miasta
Znaczącą grupę projektów tworzą realizacje związane z przekształcaniem terenów komunikacyjnych. Dawne obszary kolejowe w Paryżu i Wiedniu, port rzeczny w Warszawie, infrastruktura przemysłowa w Køge czy nieczynne lotnisko w Vicenzy zostały zaplanowane na nowo jako przestrzenie o funkcjach społecznych i ekologicznych. Równolegle jury doceniło mniejsze przedsięwzięcia, które mimo ograniczonej skali wpływają na codzienne funkcjonowanie mieszkańców, takie jak zamiana parkingu w centralny plac miejscowości Piódão czy czasowe przekształcenia przestrzeni publicznych w Grecji i Hiszpanii. W zestawieniu znalazły się również projekty poprawiające dostępność historycznych części miast, między innymi wzgórza Castelo w Lizbonie, oraz działania respektujące dziedzictwo architektoniczne i krajobrazowe, jak miejski las przed ratuszem w Paryżu czy rewitalizacja placów w Brukseli. Spośród wszystkich zakwalifikowanych realizacji jesienią zostanie wyłonionych pięciu finalistów, a zwycięzca tegorocznej edycji zostanie ogłoszony po publicznych prezentacjach projektów w Barcelonie. Organizowana od 25 lat przez Centre de Cultura Contemporània de Barcelona nagroda pozostaje jednym z najważniejszych europejskich przeglądów innowacyjnych rozwiązań w projektowaniu przestrzeni publicznych, dokumentując zmieniające się priorytety rozwoju miast na kontynencie.
Tekst: Krzysztof Sołoducha
Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!
Komentarze