Lubomierz zmienia się od środka

Od ponad dekady w Lubomierzu prowadzony jest rozbudowany proces odnowy przestrzeni miejskiej według projektu Rewizja. Grupa Projektowa, obejmujący rynek, zabytkowy klasztor, muzeum, budynki użyteczności publicznej i historyczną tkankę urbanistyczną. Zamiast pojedynczych inwestycji postawiono tu na wieloletnią strategię opartą na ochronie dziedzictwa, współpracy z mieszkańcami oraz wykorzystaniu istniejących zasobów miasta.

O czym jest artykuł?

1. Rewitalizacja Lubomierza – jak małe miasto przechodzi wielką przemianę?
2. Ponad 20 projektów w jednym mieście. Strategia odnowy historycznego Lubomierza
3. Modernizacja klasztoru Benedyktynek – zachowanie funkcji i nowe rozwiązania techniczne
4. Makieta miasta, konsultacje i edukacja. Jak mieszkańcy uczestniczą w rewitalizacji Lubomierza?
5. Przyszłość zabytkowego centrum – ochrona układu urbanistycznego i plany dalszego rozwoju

Rewitalizacja jako wieloletni proces, a nie pojedyncza inwestycja

Lubomierz należy do tych niewielkich miast, których układ przestrzenny przetrwał niemal bez większych przekształceń współczesnej urbanizacji. Historyczne centrum, ukształtowane wokół podłużnego rynku i dominującego nad zabudową zespołu klasztornego, zachowało skalę charakterystyczną dla dawnych ośrodków handlowych. To właśnie ten wyjątkowy potencjał stał się punktem wyjścia dla działań prowadzonych przez pracownię Rewizja. Grupa Projektowa.

Początkiem współpracy był projekt przebudowy rynku z 2014 roku. Szybko okazało się jednak, że możliwości miasta wykraczają daleko poza modernizację płyty centralnego placu. W kolejnych latach powstało ponad dwadzieścia projektów obejmujących między innymi Muzeum Kargula i Pawlaka, budynki urzędu, remizę strażacką, bibliotekę, obiekty mieszkalne, centrum kultury oraz rozległy zespół klasztorny. Równolegle prowadzono dokumentację historyczną miasta, wykonano cyfrowy model 3D oraz zgromadzono rozbudowaną bazę materiałów archiwalnych. Dzięki temu każda kolejna interwencja mogła być osadzona w szerszym kontekście urbanistycznym i konserwatorskim.

Istotnym elementem działań stało się również stopniowe odchodzenie od projektowania rozumianego wyłącznie jako tworzenie nowych obiektów. Priorytetem było zachowanie istniejącej substancji, naprawa historycznych konstrukcji oraz przywracanie funkcjonalności budynkom, które przez lata stanowiły integralną część życia lokalnej społeczności.

Klasztor, mury miejskie i infrastruktura – rewitalizacja służąca mieszkańcom

Jednym z największych przedsięwzięć realizowanych w Lubomierzu jest modernizacja dawnego klasztoru Benedyktynek. Obiekt o powierzchni około 10 tysięcy metrów kwadratowych przez lata pełnił funkcję internatu i właśnie zachowanie tej roli uznano za kluczowe dla jego przyszłości. Zamiast radykalnej zmiany przeznaczenia budynku zdecydowano się na dostosowanie go do współczesnych wymogów technicznych przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości użytkowania.

W ramach prac wprowadzono rozwiązania poprawiające efektywność energetyczną obiektu, w tym system pomp ciepła oparty na sieci odwiertów o łącznej długości około jedenastu kilometrów, nowe instalacje grzewcze oraz wymianę stolarki okiennej. Każda z tych interwencji została wykorzystana również do podniesienia jakości codziennego użytkowania budynku. Przykładem są parapety zaprojektowane tak, aby mogły pełnić funkcję miejsc do nauki dla mieszkańców internatu.

Podobna logika towarzyszy planom związanym z historycznymi murami obronnymi. Opracowana koncepcja nie ogranicza się do samej konserwacji zabytku. Projekt obejmuje także nowe ciągi pieszo-rowerowe, parkingi mające odciążyć rynek od ruchu samochodowego oraz infrastrukturę dla turystyki kamperowej. W efekcie działania konserwatorskie stają się jednocześnie impulsem do rozwoju funkcjonalnego miasta i poprawy jakości przestrzeni publicznych.

Miasto budowane wspólnie z mieszkańcami

Szczególnym aspektem lubomierskiej rewitalizacji jest rozbudowany wymiar społeczny. Z biegiem lat projektanci coraz większy nacisk zaczęli kłaść na dialog z mieszkańcami i lokalnymi organizacjami. Doświadczenia pokazały, że nawet dobrze uzasadnione decyzje projektowe nie zawsze odpowiadają społecznym oczekiwaniom. Dlatego proces odnowy miasta został rozszerzony o warsztaty, konsultacje, wystawy i działania edukacyjne.

Ważnym narzędziem stała się wykonana własnymi siłami makieta urbanistyczna całego Lubomierza. Model prezentowany podczas licznych spotkań pozwala mieszkańcom lepiej zrozumieć zależności przestrzenne oraz konsekwencje planowanych inwestycji. Dzięki temu dyskusja o przyszłości miasta może opierać się na konkretnych analizach, a nie jedynie na abstrakcyjnych założeniach.

Szczególnie wyraźnie było to widoczne podczas debat dotyczących planowanej budowy dużego hotelu w historycznym centrum. Zamiast jednego rozbudowanego obiektu proponowano rozwiązania respektujące historyczny podział parcelacyjny i skalę zabudowy charakterystyczną dla Lubomierza. W efekcie coraz większe poparcie zyskała koncepcja rozproszonego hotelu funkcjonującego w kilku mniejszych budynkach, wpisujących się w istniejącą strukturę miasta.

Dziś rewitalizacja Lubomierza wykracza daleko poza architekturę. Obejmuje ochronę dziedzictwa, działania edukacyjne, aktywizację mieszkańców oraz budowanie lokalnej tożsamości. To proces prowadzony równolegle na wielu poziomach, w którym modernizacja budynków staje się jedynie jednym z narzędzi służących zachowaniu unikalnego charakteru miasta i przygotowaniu go na przyszłe wyzwania.

Tekst: Krzysztof Sołoducha