Kraków wybrał nową fontannę dla Rynku Głównego

Kraków rozstrzygnął konkurs na nową fontannę, która zastąpi nieczynną od 2023 roku instalację określaną jako „kryształ”. Spośród 28 zgłoszonych prac najwyżej oceniono projekt Michała i Eweliny Gdaków, czerpiący inspirację z układu krakowskich cieków wodnych oraz historycznych związków miasta z wodą. Realizacja ma zostać ukończona do końca 2027 roku.

O czym jest artykuł?

1. Nowa fontanna na Rynku Głównym w Krakowie – kto wygrał konkurs?
2. Projekt Michała Gdaka inspirowany krakowskimi rzekami i historią miasta
3. Drugie miejsce dla DDL Architekci – minimalistyczna wizja fontanny i świetlika
4. Trzecia nagroda dla Dominika Przygodzkiego – współczesna interpretacja projektu Wiktora Zina
5. Kiedy powstanie nowa fontanna w Krakowie i ile będzie kosztować realizacja?

Fontanna inspirowana wodnym krajobrazem Krakowa

Decyzją sądu konkursowego nowa fontanna na Rynku Głównym powstanie według projektu przygotowanego przez Michała Gdaka i Ewelinę Gdak. Autorzy zaproponowali koncepcję, która wychodzi poza tradycyjne rozumienie miejskiej fontanny jako wyłącznie dekoracyjnego elementu przestrzeni publicznej. Punktem wyjścia stała się analiza historycznej sieci rzek i cieków wodnych związanych z rozwojem Krakowa. To właśnie ich przebieg oraz znaczenie dla kształtowania miejskiej tożsamości zostały przełożone na język współczesnej formy przestrzennej.

Jury zwróciło uwagę na sposób, w jaki projekt interpretuje wielowarstwową strukturę krakowskich szlaków wodnych, tworząc rzeźbiarską kompozycję osadzoną w jednym z najważniejszych miejsc w Polsce. Istotne znaczenie miało także odniesienie do dziedzictwa prof. Wiktora Zina. Autorzy nie ograniczyli się jednak do prostego nawiązania do wcześniejszych rozwiązań, lecz zaproponowali własną interpretację, odpowiadającą współczesnym oczekiwaniom mieszkańców i charakterowi zabytkowego centrum wpisanego na listę UNESCO.

Konkurs przyniósł różnorodne wizje zagospodarowania rynku

Do konkursu architektoniczno-rzeźbiarskiego zgłoszono 28 propozycji. Wśród nich znalazły się zarówno projekty bazujące na minimalistycznych środkach wyrazu, jak i koncepcje rozwijające istniejące wcześniej motywy obecne w przestrzeni rynku. Drugą nagrodę zdobyła pracownia DDL Architekci, której projekt zakładał rozdzielenie funkcji fontanny i świetlika prowadzącego do podziemi rynku. Autorzy postawili na niewielką skalę obiektu oraz oszczędną formę, starając się zachować czytelne powiązanie pomiędzy przestrzenią placu a znajdującym się pod nim muzeum.

Sąd konkursowy docenił subtelność tej propozycji oraz ograniczenie środków formalnych do niezbędnego minimum. Jednocześnie wskazano na potencjalne trudności techniczne związane z wykonaniem świetlika. Kluczowe znaczenie miały kwestie bezpieczeństwa użytkowników, odporności konstrukcji na warunki atmosferyczne oraz ryzyko uszkodzeń wynikających z intensywnego użytkowania jednej z najbardziej uczęszczanych przestrzeni publicznych w kraju.

Zobacz też: Park Miejski w Zbąszyniu po rewitalizacji

Od reinterpretacji dawnej fontanny po realizację za 4,5 miliona złotych

Trzecie miejsce przypadło Dominikowi Przygodzkiemu, który zaproponował współczesne odczytanie wcześniejszej fontanny autorstwa prof. Wiktora Zina. Projekt opierał się na lapidarnej kompozycji wykorzystującej nowoczesne profile o miękkich liniach oraz zestawienie różnych materiałów. Groszkowany kamień został skontrastowany z gładkimi powierzchniami metalowymi, co miało podkreślać różnorodność faktur i stopniowe wpisywanie się obiektu w otoczenie wraz z naturalnym procesem starzenia się materiałów.

Największe zastrzeżenia jury wzbudziło zastosowanie poziomych szklanych świetlików stanowiących dno basenu fontanny. Według oceniających rozwiązanie mogłoby prowadzić do problemów eksploatacyjnych związanych z przeciekami lub kondensacją wilgoci w przestrzeniach muzealnych znajdujących się pod powierzchnią rynku.

Przed Krakowem kolejny etap przedsięwzięcia, obejmujący negocjacje z autorami zwycięskiej koncepcji oraz dopracowanie szczegółów projektowych. Maksymalny koszt inwestycji określono na 4,5 mln zł. Jeśli harmonogram zostanie utrzymany, nowa fontanna pojawi się na Rynku Głównym w grudniu 2027 roku, kończąc wieloletnią dyskusję dotyczącą przyszłości nieczynnej instalacji.

Tekst: Krzysztof Sołoducha