Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie

Projekt Parku Aktywności Rodzinnej opiera się na współistnieniu przyrody z ludzką potrzebą kontaktu z naturą i rekreacji w otwartej przestrzeni. Obiekt harmonijnie wpisuje się w krajobrazowy i kulturowy kontekst okolicy — przede wszystkim w bezpośrednie sąsiedztwo Lasku Wawerskiego i Zakola Wawerskiego, a szerzej także w tradycję nadwiślańskiego Urzecza. Projekt zgłoszony do plebiscytu Polska Architektura 2025 w kategorii Architektura i Krajobraz.

O czym jest artykuł?

1. Park Aktywności Rodzinnej w Wawrze – kontekst krajobrazowy i założenia projektowe
2. Wyspy aktywności i strefowanie przestrzeni – kompozycja oparta na walorach przyrodniczych
3. Edukacja przyrodnicza i bioróżnorodność – kładka, gra terenowa i ścieżka ekologiczna
4. Program funkcjonalny parku – rekreacja, sport i przestrzeń spotkań mieszkańców
5. Architektura drewniana i nawiązania do tradycji Urzecza – pawilon, mała architektura i detale

Kontekst krajobrazowy i założenia projektowe

Już przed realizacją projektu teren ten był cenionym miejscem wypoczynku okolicznych mieszkańców: przestrzenią spacerów i nieformalnej zabawy w bliskim kontakcie z naturą. Zidentyfikowane wartości krajobrazowe, przyrodnicze i społeczne stały się punktem wyjścia do sformułowania głównych założeń koncepcji projektowej. W projekcie parku założono zachowanie istniejącego potencjału terenu oraz jego naturalnych walorów, przy jednoczesnym ograniczeniu niepotrzebnych przekształceń. Przyjęto zasadę przemyślanych, punktowych ingerencji. Wprowadzane zmiany podporządkowano wsparciu lokalnej przyrody oraz poprawie jakości korzystania z terenu przez odwiedzających.

Kompozycja przestrzenna i program funkcjonalny

W oparciu o analizy zastanego krajobrazu wyodrębnione zostały obszary mniej i bardziej wartościowe pod względem walorów przyrodniczych. W projekcie zaproponowano kompozycję opartą na „wyspach aktywności” oraz zróżnicowanym stopniu dostępności poszczególnych stref. Zieleń zaprojektowano jako układ kompozycji roślinnych wspierających bioróżnorodność, przy założeniu naturalnej dynamiki roślinności i sukcesji kształtowanej poprzez sposób pielęgnacji terenu. Wydobyto potencjał kontrastów pomiędzy siedliskami wilgotnymi i suchymi oraz stanowiskami słonecznymi i zacienionymi. W strefie zadrzewień z lokalnymi podmokłościami zaprojektowano obszar biocenotyczny, przez który poprowadzono kładkę widokową. Użytkownicy parku mogą tu poznawać charakterystykę siedlisk podmokłych oraz zasady obiegu wody w przyrodzie, bez generowania zbędnych kosztów środowiskowych.

Do nieinwazyjnej aktywności w kontakcie z naturą zachęca m.in. gra terenowa „Znajdź to miejsce”, umożliwiająca doświadczanie zmiennego w czasie krajobrazu oraz naukę posługiwania się azymutami poprzez swobodną zabawę. Jej kanwą są platformy rozmieszczone w różnych częściach parku, powiązane z charakterystycznymi siedliskami i stanowiskami przyrodniczymi. Projekt uwzględnia także elementy edukacji przyrodniczej w postaci tablic informacyjnych, planowanych do realizacji w kolejnym etapie. Istotnym punktem odniesienia dla projektu jest tradycja Urzecza — mikroregionu doliny Wisły, stanowiącego ważny element tożsamości dzielnicy Wawer. Ze względu na podmokły charakter terenu jego mieszkańcy musieli wykształcić umiejętność funkcjonowania w wymagającym środowisku, co wpłynęło na powstanie charakterystycznego krajobrazu kulturowego. Projekt parku nawiązuje do tej tradycji, podkreślając współzależność człowieka i natury oraz ideę harmonijnego współistnienia z przyrodą.

Zobacz też: Zmodernizowany Park im. Marii i Lecha Kaczyńskich w Lęborku

Architektura, materiały i rola społeczna parku

Nowy park tworzy przestrzeń sprzyjającą spotkaniom mieszkańców, wspierając budowanie więzi społecznych i uzupełniając ofertę przestrzeni publicznych Wawra. W programie parku znalazły się m.in. boiska do badmintona i buli, plenerowe szachy, pole do minigolfa, polana piknikowa z miejscami na ogniska, a także naturalny plac zabaw dla najmłodszych. Dla właścicieli czworonogów przewidziano wybieg dla psów. W węzłowym punkcie parku zlokalizowano pawilon z kawiarnią — architektoniczną reinterpretację charakterystycznych wiat przystanków kolejowych linii otwockiej, tradycji architektury drewnianej oraz surowej estetyki urzeczańskiej. Wszystkie obiekty architektoniczne i elementy małej architektury zaprojektowano z drewna, zabezpieczonego poprzez opalanie, które jako metoda konserwacji znacząco wydłuża trwałość materiału. Naturalne i opalane drewno uzupełnia akcentowy, ciemnoczerwony kolor, pełniący funkcję zarówno porządkującą, jak i wyróżniającą — m.in. w narracji projektowanej ścieżki przyrodniczej.

Pawilon, wiaty, kładka oraz pozostałe elementy małej architektury oparto na spójnym detalu, tworzącym unikatowy charakter parku i wzmacniającym jego zakorzenienie w lokalnej tożsamości. Projekt zakłada wspieranie bioróżnorodności parkowych ekosystemów oraz inne działania mające na celu adaptację do zmian klimatycznych. Wprowadzenie pawilonu, małej architektury oraz kładki wśród drzew zachęca mieszkańców do dłuższego zatrzymania w naturze, tworząc miejsce do spotkań zorganizowanych i tych przypadkowych. W erze coraz bardziej cyfrowej, park daje zróżnicowaną kontrpropozycję do wspólnego spędzania czasu w naturze.

Tekst: JAZ+Architekci i Szelest Pracownia