Kraków zyska nową wizję jednego z najważniejszych miejsc w swoim pejzażu. Projekt „Prze-pływy” autorstwa Dagmary Gil i Alicji Hrehorowicz-Nowak, nagrodzony I miejscem w konkursie Biennale Architektury Kraków 2025, proponuje współczesną rekompozycję Wzgórza Wawelskiego. Koncepcja przywraca jego związek z Wisłą, otwiera przestrzeń na mieszkańców i redefiniuje sposób, w jaki można doświadczać tego historycznego miejsca.

Wawel w nowym rytmie miasta

Zwycięski projekt „Prze-pływy” jest próbą przywrócenia Wawelowi roli miejsca żywego, otwartego i aktywnie uczestniczącego w codzienności Krakowa. Autorki – Dagmara Gil i Alicja Hrehorowicz-Nowak – potraktowały wzgórze nie jako niedostępny relikt historii, lecz jako przestrzeń, w której sacrum spotyka się z codziennością. Centralnym pojęciem projektu stał się przepływ – rozumiany zarówno dosłownie, jako relacja z nurtem Wisły, jak i symbolicznie, jako wymiana energii, emocji i znaczeń, które budują miejską tożsamość. Dzięki temu Wawel przestaje być punktem docelowym spacerów, a staje się częścią większej opowieści o mieście, jego rytmie i relacji z rzeką.

Projekt odwołuje się do idei rekompozycji, a więc twórczego dialogu między przeszłością a teraźniejszością. Nie rekonstruuje historycznego układu, lecz wprowadza współczesną strukturę przestrzeni, w której poszczególne warstwy czasu mogą współistnieć. Każdy fragment – od kamiennych tarasów po miękkie zielone stoki – zaprojektowano z myślą o zróżnicowanym sposobie użytkowania i odbioru. Wzgórze staje się miejscem spacerów, refleksji, ale też swobodnego odpoczynku.

Wawel, Wisła i miasto

Jednym z głównych założeń projektu było przywrócenie utraconych relacji między Wzgórzem Wawelskim, Wisłą i miastem. System ścieżek, punktów widokowych i miejsc odpoczynku tworzy nową sieć powiązań – nie tylko wizualnych, ale i emocjonalnych. Przestrzeń została zaplanowana jako czytelna sekwencja doświadczeń, która prowadzi użytkownika od podnóża wzgórza aż po jego górne tarasy.

W warstwie materiałowej dominują naturalne, trwałe surowce: drewno, kamień i zieleń o lokalnym charakterze. Ławki i siedziska wykonano z drewnianych desek, wpisanych w układ zielonych tarasów, a strefy odpoczynku uzupełniono o elementy roślinne i miejsca dla małej architektury. Taka kompozycja nie tylko porządkuje przestrzeń, ale też łagodzi przejście między zabytkową strukturą a nowoczesnym krajobrazem miejskim.

Jury Biennale podkreśliło, że projekt wyróżnia się wrażliwością w kształtowaniu relacji między przestrzeniami utwardzonymi a zielenią oraz dbałością o zachowanie charakteru krajobrazu nadwiślańskiego. Zwrócono uwagę na precyzyjne ujęcie problematyki rekompozycji – zamiast dosłownych rekonstrukcji, autorki zaproponowały język współczesnej interpretacji, oparty na czytelnych, oszczędnych gestach przestrzennych.

Zobacz też: Rewitalizacja parku przy dworze Czeczów w Krakowie

Przestrzeń spotkania i pamięci

„Prze-pływy” nie ograniczają się do interwencji krajobrazowej – to projekt społeczny, którego celem jest aktywizacja relacji między Wzgórzem Wawelskim a mieszkańcami. Przewidziano miejsca wydarzeń plenerowych, tarasy do odpoczynku i ścieżki edukacyjne, które mają tworzyć otwartą scenę miejską dostępną przez cały rok. Projekt promuje ideę elastyczności – przestrzeń może służyć zarówno codziennym spacerom, jak i uroczystościom czy inicjatywom kulturalnym.

Koncepcja wpisuje się w dążenie do redefinicji roli dziedzictwa kulturowego w strukturze współczesnych miast. Zamiast traktować Wawel jako zamknięty monument, „Prze-pływy” proponują jego nowe odczytanie – jako miejsca, które pamięta, ale też żyje. To przestrzeń, gdzie przeszłość nie stoi w opozycji do teraźniejszości, lecz tworzy z nią spójny, pulsujący krajobraz.

Projekt Dagmary Gil i Alicji Hrehorowicz-Nowak, wyróżniony I nagrodą Biennale Architektury Kraków 2025, wyznacza nowy kierunek myślenia o przestrzeni historycznej – nie jako o muzeum pod gołym niebem, lecz o żywym organizmie, w którym przepływ ludzi, idei i emocji staje się częścią miejskiego doświadczenia.

Wawel na nowo – metryczka projektu

Lokalizacja: Kraków / Polska 
Typ: przestrzeń publiczna
Rok: 2025
Projekt: Dagmara Gil & Alicja Hrehorowicz-Nowak

Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!