W samym centrum Rapperswil-Jona powstała przestrzeń, która udowadnia, że parki w aglomeracjach mogą pełnić rolę nie tylko zielonych enklaw, lecz także miejsc wspólnotowych, edukacyjnych i kulturalnych. Grünfelspark to projekt, który wyrósł na dziedzictwie historycznym, zyskał nowoczesną formę dzięki pracy architektów krajobrazu i został ukształtowany przez realne potrzeby mieszkańców.

Dziedzictwo Lotte Stiefel jako fundament współczesnej wizji

Historia Grünfelsparku sięga decyzji jednej osoby, której dalekowzroczność wpłynęła na krajobraz całego miasta. Lotte Stiefel, adoptowana córka rodziny przemysłowców i ostatnia właścicielka willi Grünfels, zapisała w testamencie posiadłość wraz z otaczającymi ją terenami gminie Jona, z warunkiem zachowania ich publicznego charakteru. Dzięki tej decyzji dawne prywatne ogrody i sady nie zostały sprzedane pod zabudowę, lecz mogły stać się częścią wspólnej przestrzeni. Sama willa została przekształcona w centrum wydarzeń kulturalnych, a od 2021 roku organizowany jest tu festiwal LOTTIs, przypominający o dziedzictwie swojej fundatorki. Otoczenie willi, niegdyś użytkowe, stopniowo nabrało charakteru społecznego i ekologicznego. Ten kontekst historyczny sprawił, że władze miasta zdecydowały się na stworzenie pełnowymiarowego parku – otwartego, zróżnicowanego i wielofunkcyjnego.

Krajobraz architektoniczny i funkcjonalne strefy parku

W 2016 roku ogłoszono konkurs krajobrazowy, który miał wyłonić koncepcję dla nowej zielonej przestrzeni w aglomeracji. Wygrało biuro Linea landscape architecture, kierowane przez Lisę Troiano i Kobe Macco. Ich propozycja zakładała stworzenie parku, który wypełni brak terenów rekreacyjnych w tej części aglomeracji, a jednocześnie połączy dwie struktury miejskie – Rapperswil i Jona.

Układ parku opiera się na trzech strefach, różniących się charakterem i sposobem użytkowania. Na południowych i północnych obrzeżach zachowano obszary półdzikiej roślinności – m.in. łąki kwietne, zarośla i trawy o różnej wysokości, które tworzą przestrzeń dla owadów i ptaków. Zachodnia część parku pełni rolę aktywnej strefy rekreacyjnej. Tu zlokalizowano plac imienia Lotte Stiefel, pawilon z zapleczem sanitarnym, duży plac zabaw oraz sportową przestrzeń Hopp-la, stworzoną z myślą o integracji ruchowej. Najbardziej otwartą przestrzeń stanowi centralna polana – dawna łąka i sad owocowy, który dziś funkcjonuje jako miejsce spotkań, odpoczynku i aktywności. To tu powstał pumptrack, czyli tor do jazdy na rowerach i hulajnogach, przyciągający młodszych użytkowników.

Zobacz też: Muzeum Etnograficzne w Budapeszcie – zielona brama do kultury

Dużą wagę przywiązano do tradycji sadowniczej tego terenu. Wspólnie z fundacją Pro Specie Rara posadzono drzewa owocowe – jabłonie, grusze, wiśnie – a także krzewy jagodowe. W ten sposób zachowano pamięć o dawnym krajobrazie, a jednocześnie stworzono przestrzeń o funkcji edukacyjnej. Mieszkańcy mogą zbierać owoce, uczestniczyć w projektach ekologicznych i poznawać procesy wzrostu roślin. Jak podkreślali autorzy projektu, drzewa owocowe stały się ważnym elementem budowania więzi między człowiekiem a przyrodą w przestrzeni miejskiej.

Proces partycypacyjny i społeczny wymiar projektu

Ostateczny kształt Grünfelsparku nie powstał jedynie w biurze projektowym. Kluczowym elementem była szeroko zakrojona konsultacja społeczna. Mieszkańcy mogli brać udział w ankietach, zgłaszać swoje pomysły poprzez media społecznościowe czy korzystać z symbolicznego „drzewa życzeń”, na którym zostawiano sugestie dotyczące przyszłego zagospodarowania. Najczęściej pojawiające się postulaty – stworzenie miejsca do zabawy, sportu i odpoczynku – zostały w pełni uwzględnione w projekcie.

Dzięki temu park odpowiada na różne potrzeby i nie jest przestrzenią jednostronnie zaprojektowaną. Dzieci znajdują tu miejsce do zabawy, młodzież – tor rowerowy i strefę sportową, dorośli – przestrzeń do pikników i rekreacji, a seniorzy – zaciszne łąki i alejki spacerowe. Park pełni też funkcję edukacyjną i kulturową, łącząc walory przyrodnicze z programem wydarzeń organizowanych przy willi.

Grünfelspark w Rapperswil-Jona stał się nie tylko nowym miejscem odpoczynku, ale także przykładem świadomego podejścia do projektowania zieleni w aglomeracji. Łączy dziedzictwo historyczne z nowoczesnym myśleniem o przestrzeni publicznej, opiera się na współpracy ze społecznością i wyznacza standardy dla podobnych inicjatyw w innych miastach rozwijających się na styku urbanizacji i natury.

Grünfelspark w Rapperswil-Jona – nowoczesny park miejski - metryczka projektu

Lokalizacja: Rapperswil-Jona / Szwajcaria
Projekt: Lisa Troiano i Kobe Macco
Typ: park miejski
Rok: 2024
Zdjęcia: Elisa Florian

Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!