Projekt krajobrazowy na terenie dawnego cmentarza Greenlawn w Indianapolis

W sercu Indianapolis, na dawnych terenach cmentarza Greenlawn, odkrycie ludzkich szczątków podczas budowy nowej dzielnicy stało się impulsem do rewizji podejścia do przeszłości miejsca. Greenlawn, założony w 1821 roku, przez dekady stanowił miejsce pochówku zarówno pionierów, jak i żołnierzy wojny secesyjnej, w tym także Afroamerykanów, których chowano na oddzielonej części — Lot 135. Mimo formalnego zamknięcia cmentarza w 1890 roku i częściowej ekshumacji, wiele grobów pozostało na miejscu, co ujawniono dopiero w toku prac budowlanych przy nowej inwestycji Eleven Park.

Inicjatorką działań dokumentujących historię pochówków była Eunice Trotter z Indiana Landmarks, która zaprosiła studentów Ball State University do współpracy. Wśród nich znalazł się Ahmaud Carroll-Tubbs, student architektury krajobrazu. Na podstawie miejskich rejestrów zgonów sprzed 1900 roku opracował bazę danych prawie 1300 Afroamerykanów pochowanych w Lot 135. Analiza wykazała, że aż 40% stanowili niemowlęta, a część zachowanych szczątków — być może wskutek erozji — mogła zostać porwana przez nurt rzeki White River.

Krajobraz jako forma pamięci

Odpowiadając na potrzebę uczczenia historii tego miejsca, Carroll-Tubbs wraz z zespołem studentów zaprojektował krajobrazowy pomnik poświęcony pochowanym w Lot 135. Założenie projektu opiera się na unikaniu budowli wznoszonych nad grobami — gest ten miałby powielać historię ignorancji i wymazywania. Zamiast tego zaproponowano kompozycję ścieżek, drzew i wodnych akcentów, których forma ma prowadzić zwiedzających przez przestrzeń z szacunkiem i refleksją.

Zobacz też: Nowa zielona obwodnica Pompejów

Najbardziej rozwinięta koncepcja przewiduje dwa kamienne portale wejściowe, wykonane z celowo postarzanego materiału, mające symbolizować zarówno trwanie, jak i upływ czasu. Ścieżki, delikatnie wyniesione ponad teren, odtwarzają zakrzywione linie oryginalnego układu cmentarnego. Roślinność — magnolie i wiśnie — dobrano nie tylko ze względu na ich estetykę, lecz także z myślą o afrykańskim dziedzictwie kulturowym. W centrum znajduje się kolisty plac z refleksyjnym basenem wodnym i planowanym pomnikiem, wokół którego mają zostać wygrawerowane nazwiska zidentyfikowanych zmarłych.

Znaczenie projektu w kontekście społecznym

Projekt Lotu 135 nie jest wyłącznie gestem pamięci, ale również propozycją zmiany paradygmatu w postrzeganiu krajobrazu miejskiego jako przestrzeni zintegrowanej z historią — także tą bolesną i przemilczaną. Dla Carrolla-Tubbsa była to droga ku zrozumieniu społecznej roli architekta krajobrazu. Współpraca z organizacjami genealogicznymi i archiwalnymi pokazała, jak dokumentacja, projektowanie i partycypacja mogą wspólnie służyć sprawiedliwości historycznej. Choć dalsze losy terenu Greenlawn pozostają niepewne, prace studentów stworzyły fundament dla przestrzeni, która zamiast wymazywać przeszłość — wydobywa ją na światło dzienne i nadaje jej wymiar edukacyjny, emocjonalny i symboliczny.